Pustelnia iwanitów i kościół Najświętszej Maryi Panny Pomocnej w Teplicach nad Metují (Kostel Panny Marie Pomocné) to piękny barokowy zabytek położony w czeskich Górach Stołowych blisko wejścia do skalnego miasta Teplickie Skały. Ten unikalny zespół, w którego skład wchodzi niewielki kościół i dawna pustelnia iwanitów od kilku lat udostępniony jest do zwiedzania. To jedenz nielicznych zachowanych śladów działalności iwanitów w Czechach. Jak podkreślają lokalne źródła, jest to „jediný objekt svého druhu na světě”, czyli jedyny na świecie obiekt tego typu, który zachował się w niezmienionym kształcie.
Spis treści
- Dojazd i parking
- Historia kościoła i pustelni
- Na ratunek
- Zwiedzanie
- Inne ciekawe miejsca w okolicy opisane przez nas
- Dobry nocleg w Teplicach nad Metují
Dojazd i parking
Teplice nad Metují leżą kilkanaście kilometrów od polskiej granicy. W linii prostej od Wałbrzycha to tylko 20 km. Krętymi i wąskimi górskimi drogami będzie trochę dłużej. Kierujcie się na Mieroszów, a potem czeski Zdoňov. Na granicy czeka was pokonanie bardzo wąskiego odcinka. Niestety dla wielu kierowców to duże wyzwanie. Na ten wariant dojazdu nie jest potrzebna czeska winieta. Kościół Najświętszej Maryi Panny Pomocnej położony jest blisko wejścia do Teplickich Skał. Oba punkty można połączyć w jedną wycieczkę i skorzystać oficjalnego płatnego parkingu przy wejściu na szlak. Jednak przy kościele znajduje się mały i zupełnie darmowy parking. Dojazd do niego prowadzi stromą jednokierunkową ulicą. Dla ułatwienia nawigacji publikujemy pinezkę z mapy Google z dokładną lokalizacją – Kostel Panny Marie Pomocné.
Historia kościoła i pustelni
W latach 1753–1754 rezydencję pustelniczą i kościół wzniósł Jan Maxmilián z Peytersbergu, nobilitowany lekarz i filozof z Pragi, który — jak głosi tradycja — w wieku ok. 65 lat zdecydował się poświęcić życie duchowemu. Projektując swoje dzieło, Peytersberg przekazał część majątku na utrzymanie pustelni, w której zamieszkał wraz z dwoma innymi pustelnikami. Budowla przybrała plan w kształcie litery „U”, otoczony murem i ogrodem. Dwa skrzydła pustelni służyły jako cele dla pustelników, zakładających proste życie w odosobnieniu.
Pustelnia była częścią wspólnoty zakonu iwanitów (jego nazwa pochodzi od św. Ivana), utworzonego w Czechach w 1732 roku właśnie dla pustelników. W Teplicach nad Metují zgromadzenie iwanitów osiągnęło swój szczyt wraz z zaangażowaniem Peytersberga. Jednak w 1782 roku cesarz Józef II zdecydował się na likwidację zgromadzeń pustelniczych w ramach polityki reform oświeceniowego absolutyzmu. Zakon iwanitów został rozwiązany, a pustelnia przestała pełnić dotychczasową funkcję zakonną. Dwaj pozostali pustelnicy, dawni towarzysze Peytersberga, zostali jednak w obiekcie i przejęli funkcję kościelnych. Aż do śmierci mieszkali w tym miejscu.
Po zlikwidowaniu iwanitów budynki pustelni nie zostały opuszczone. Adaptowano je na mieszkania dla kościelnych. Zmiany były stosunkowo skromne: wg relacji historycznych, pierwotne drewniane ściany (roubení) wewnątrz pustelni zostały w późniejszych okresach częściowo zastąpione murowanym murem, natomiast dach, pierwotnie kryty gontem, w XX wieku niekiedy pokrywano papą lub blachą. Pustelnia była użytkowana jako dom kościelny aż po rok 1945, kiedy to zamieszkały ją zakonne siostry, zatrudnione w pobliskim domu emeryta. Niestety w okresie powojennym obiekt zaczął popadać w ruinę.
Na ratunek
Od roku 2015 nastały dobre czasy dla kościoła. Z nowy zaczęto tu regularnie odprawiać msze święte, a w lecie odbywają się tu koncerty w ramach festiwalu Teplickie Lato Organowe. Rozpoczęły się również prace remontowe i konserwatorskie. Została wyremontowana piwnica, naprawiono wiązanie dachu. Położono dach gontowy i przeprowadzono skuteczną walkę z grzybem, który atakował drewniane elementy konstrukcji. Pustelnia i kościół stoi na wzgórzu nad miastem. Budynki tworzą literę U. W środku znajduje się mały rajski ogród. Pustelnicy mieszkali w celach w budynku drewnianym od zewnątrza, natomiast od środka jest to murowany budynek. To bardzo ciekawa konstrukcja. W dobrym stanie zachowała się też kuchnia i piwnice.
Zwiedzanie
Kościół jest udostępniony do zwiedzania. Pustelnię można zwiedzać w zorganizowanych grupach po uprzednim umówieniu telefonicznym. Ale można też próbować samemu. Do tematu podchodziliśmy trzy razy i w końcu udało nam się dostać do środka. Wstęp kosztuje 50 CZK, płatne gotówką, ale można też zapłacić w złotówkach. Przy okazji załapaliśmy się na mały koncert organowy. Legendy mówią, że z pustelni prowadzi tajny podziemny korytarz aż na Zamek Bischofstein. Do legend i nieprawdziwych opowieści należy też zaliczyć informację o zakonnikach śpiących w nocy na trumnach. Niestety surowe życie zakonników zawsze wzbudzało sensację wśród mieszkańców. Atrakcyjność tego miejsca podnosi fakt, że jest to jedyna zachowana w Czechach pustelnia iwanitów.
Inne ciekawe miejsca w okolicy opisane przez nas
- Góry Stołowe są magiczne – przedstawiamy najpiękniejsze szlaki, opisujemy największe atrakcje i tajemnicze miejsca – lista TOP 10 atrakcji Gór Stołowych
- Teplickie Skały – opis szlaku, mapa, ceny biletów i mnóstwo przydatnych informacji
- Ostas – skalne miasto w Czechach bez biletów i blisko polskiej granicy
- Broumowskie Ściany (Broumovské stěny) – piękne i darmowe skalne miasto w Górach Stołowych
- Lokomotiva i Kravi hora – mniej znany i bezpłatny szlak w Teplickich Skałach
- Klasztor Broumov – zwiedzamy perłę czeskiego baroku położoną tuż przy polskiej granicy
- Skalne Miasto Adrspach – największe, najpiękniejsze, najpopularniejsze…
Dobry nocleg w Teplicach nad Metují
Teplickie Skały zwiedzaliśmy korzystając z noclegu w Feelmountas. Prowadzi je Polak, którego pasją są piesze rowerowe wycieczki po górach. Oraganizuje warsztaty jazdy na rowerze elektrycznym w terenie. Udostępnia profesjonalne rowery elektryczne i cały sprzęt potrzebny do tej przygody. Dodatkowo opracowuje trasy i podposiawa najciekawsze miejsca w okolicy. Dla osób bez własnego samochodu mamy dobrą wiadomość – w cenie noclegu gospodarz odbiera turystów Wałbrzycha. Recenzja i więcej informacji w artykule – Noclegi w Teplicach nad Metují – polecamy Feelmountains – pensjonat z polskim gospodarzem
