Mauzoleum Mielochów na poznańskiej Białej Górze to jedno z najbardziej zagadkowych miejsc w stolicy Wielkopolski. Choć większość z nas kojarzy Maltę z rekreacją i Termami, jako poznaniacy wiemy, że nasze miasto skrywa też mroczniejsze oblicze – dlatego dziś proponujemy wycieczkę w naszym poznańskim „fyrtlu” śladami dawnego imperium ogrodniczego. To tutaj, w cieniu zapomnianych ruin, splatają się losy przedwojennego mistrza kierownicy, legenda czarnej róży i tragiczna historia rodziny, której ślady powoli zaciera natura.

Spis treści

Niezbędnik turysty 2026
Mauzoleum Mielochów: Pomnik, który gubi daty
Urbex: W labiryncie dawnych szklarni
Między pasją a legendą: Wyścigi i Czarna Róża
Bonus: Szlak w Dolinie Cybiny i Kaczeńca
FAQ – Najczęściej zadawane pytania
Inne ciekawe miejsca w Poznaniu opisane przez nas
Internetowy przewodnik po Polsce

📍 Niezbędnik turysty 2026

🌍 Lokalizacja: Poznań, Biała Góra (okolice Malty).
🚍 Autobusy kursujące blisko mauzoleum – Linie 152 i 157 — wysiądź na przystanku Dymka — stamtąd ok. 3 min spacerem do Mauzoleum lub Linie 166, 181, 184 — do przystanku Os. Zodiak — ok. 7 min spaceru.
🚗 Parking: Bezpłatny parking przy ulicy Arcybiskupa Walentego Dymka
👟 Stopień trudności: Średni. Ścieżki na Białej Górze bywają strome i zarośnięte, a teren ruin jest nierówny.
⏱️ Czas przejścia: Ok. 2,5 godziny (pętla: Mauzoleum – Ruiny – Dolina Cybiny – Staw Olszak).
⚠️ Bezpieczeństwo: Teren nie jest ogrodzony, ale budowle są w złym stanie technicznym. Zrezygnuj z wchodzenia na komin i stropy ruin. Ogrodzone jest tylko mauzoleum, które czeka na remont.
🐕 Piesze wędrówki: Teren idealny dla psiarzy, ale ze względu na dziką zwierzynę w Dolinie Cybiny, zalecamy trzymanie pupila na smyczy.

Mauzoleum Mielochów to modernistyczna budowla

Mauzoleum Mielochów: Pomnik, który gubi daty

Centralnym punktem naszej wyprawy jest Mauzoleum Mielochów. Ta modernistyczna budowla w formie glorietty (otwartego pawilonu z kolumnami) powstała w 1934 roku. Ufundowała ją Wanda Kiszczenko – córka Andrzeja Mielocha, chcąc w ten sposób uczcić pamięć ojca.

I tu pojawia się pierwsza zagadka. Choć wiemy, że Andrzej Mieloch był twórcą tego ogrodniczego imperium, ustalenie dokładnej daty jego śmierci jest dziś niemal niemożliwe. Dokumenty zaginęły w wojennej zawierusze, a różne źródła podają sprzeczne informacje. Pewne jest jedno – spoczął tu człowiek, który zmienił jałowe piaski Białej Góry w kwitnący ogród. Później dołączyli do niego inni członkowie rodziny, w tym syn Jerzy – motocyklowy mistrz i żołnierz AK.

Stan obecny – piękno w rozkładzie Po wojnie i przymusowym wywłaszczeniu rodziny, mauzoleum podzieliło los wielu takich miejsc. Ograbione z detali, pozbawione opieki, stało się celem wandali. Choć w latach 70. ciała bliskich przeniesiono na cmentarz junikowski, pusta skorupa grobowca wciąż stoi. Dziś to widok słodko-gorzki. Z jednej strony zachwyca bryła przypominająca antyczną świątynię, z drugiej – przeraża stan techniczny. Mimo wpisu do rejestru zabytków i wielu planów renowacji, budynek wciąż czeka na ratunek, powoli przegrywając walkę z mchem i wilgocią. W tej chwili Mauzoleum Mielochów jest zabezpieczone bardzo prowizorycznym płotem. Budynek czeka na remont!

ℹ️ Stan obecny (2026) – dlaczego remont stoi?

Sytuacja Mauzoleum jest skomplikowana, ale widać światełko w tunelu. Oto najważniejsze fakty, które warto znać, stojąc przed ogrodzeniem:

Nowy właściciel: W 2022 roku spadkobiercy rodziny Mielochów sprzedali teren (wraz z ruinami) prywatnemu inwestorowi. To zakończyło wieloletni okres, w którym obiekt należał bezpośrednio do rodziny.
Decyzja konserwatora: Budynek od 1984 roku figuruje w rejestrze zabytków. Ze względu na pogarszający się stan, Miejski Konserwator Zabytków wydał oficjalny nakaz przeprowadzenia prac zabezpieczających i konserwatorskich.
Co się dzieje teraz? Obecny, prowizoryczny płot to efekt tych decyzji – ma chronić przechodniów i zabezpieczać teren. Fizyczny brak ekip budowlanych wynika z procedur: nowy właściciel musi przygotować szczegółową dokumentację projektową i uzyskać pozwolenia na start właściwej renowacji. Na ten moment (2026 r.) budynek jest formalnie zabezpieczony jako „trwała ruina” oczekująca na rewitalizację.

Krypta Mauzoleum Mielochów — Krypta przez wiele lat była niezabezpieczona – Mauzoleum Mielochów

Urbex: W labiryncie dawnych szklarni

Zostawiając za plecami mauzoleum, wchodzimy głębiej w teren dawnego gospodarstwa. To gratka dla fanów urbexu i fotografii. Co tu znajdziemy?

Samotny Komin: Najbardziej charakterystyczny punkt orientacyjny. Wysoki, ceglany komin dawnej kotłowni wyrasta ponad korony drzew. To on napędzał system ogrzewania potężnych szklarni, dzięki któremu Mielochowie mogli hodować egzotyczne odmiany róż nawet zimą.
Szkielety szklarni: Idąc ścieżkami, trzeba patrzeć pod nogi. W trawie wciąż ukryte są betonowe fundamenty i resztki konstrukcji stalowych. To zarys dawnego imperium – kiedyś stały tu rzędy szklanych domów, dziś ich miejsce zajął dziki las.
Ruiny willi i zabudowań: W gęstwinie można natknąć się na pozostałości ceglanych murów. To resztki budynków gospodarczych i willi, w której tętniło życie rodziny. Dziś natura bezlitośnie odzyskuje ten teren – drzewa wyrastają wprost z dawnych pokoi, a bluszcz szczelnie otula cegły.

Ważna uwaga dla spacerowiczów: Teren ruin jest niestrzeżony i miejscami niebezpieczny (dziury w ziemi, wystające pręty, niestabilne mury). Zwiedzamy go na własną odpowiedzialność, zachowując szczególną ostrożność. Metalowa drabina na kominie zachęca do wspinaczki, a jakiś dowcipny graficiarz na swoim rysunku z myszką Miki napisał tam nawet: „miłego wspinania”. Od nas rada: zdecydowanie nie polecamy tak szalonego pomysłu. Metalowa drabina ma swoje lata i w wielu miejscach jest silnie skorodowana. To skrajnie niebezpieczne.

Ruiny gospodarstwa Mielochów - Biała Góra Poznań — Ruiny gospodarstwa Mielochów – Biała Góra Poznań

Między pasją a legendą: Wyścigi i Czarna Róża

Aby zrozumieć fenomen rodziny Mielochów, trzeba spojrzeć na nich nie tylko jako na przedsiębiorców, ale przede wszystkim jako na ludzi z ogromną pasją, która momentami graniczyła z brawurą.

Czarna Róża – marketing czy cud natury? Wokół gospodarstwa na Białej Górze narosło wiele opowieści o „czarnej róży”. Jak było naprawdę? Z punktu widzenia botaniki czysta czarna róża nie istnieje (brak odpowiedniego pigmentu). Jednak Mielochowie, dzięki ogromnej wiedzy i nowoczesnym jak na tamte czasy szklarniom, wyspecjalizowali się w hodowli odmian o bardzo głębokim, aksamitnym odcieniu purpury i bordo.

Wśród nich najważniejsza była odmiana „Nigrette”, sprowadzona z Niemiec, którą Mielochowie potrafili wyhodować w taki sposób, że w odpowiednim świetle wydawała się niemal czarna. Był to ogromny sukces komercyjny – kwiaty te stały się symbolem luksusu i znakiem rozpoznawczym marki „Mieloch”. Nie była to magia, lecz efekt precyzyjnego nawożenia, doboru gleby i kontroli temperatury, co czyniło ich gospodarstwo jednym z najbardziej innowacyjnych w międzywojennej Polsce.

Ryzykowna miłość do prędkości Druga twarz rodu Mielochów to zapach benzyny i ryk silników. Andrzej Mieloch był pionierem sportu motorowego w Poznaniu i aktywnym działaczem Automobilklubu Wielkopolskiego. Jego pasję przejął syn, Jerzy Mieloch, który stał się legendą polskich wyścigów motocyklowych.

Fakty historyczne potwierdzają jego liczne sukcesy:

Był wielokrotnym mistrzem Polski (m.in. w klasie 350 i 500 ccm).
Ścigał się na legendarnych maszynach marki Rudge i Norton.
Jako jeden z nielicznych Polaków brał udział w prestiżowych wyścigach międzynarodowych, np. w Grand Prix Niemiec.

Niestety, sport motorowy w tamtych czasach był wyjątkowo niebezpieczny. Jerzy wielokrotnie ulegał poważnym wypadkom, a kontuzje odniesione na torach (i później podczas walk w Powstaniu Warszawskim) znacząco wpłynęły na jego przedwczesną śmierć w 1957 roku. To właśnie te dwa żywioły – delikatność róż i brutalność wyścigowych torów – definiują historię tego rodu.

Fundamenty szklarni - czarna róża historia — Fundamenty szklarni – czarna róża historia

Bonus: Szlak w Dolinie Cybiny i Kaczeńca

Po dawce historii warto oczyścić umysł. Z Białej Góry schodzimy w dół, prosto w objęcia Doliny Cybiny. To jeden z najbardziej dzikich zakątków Poznania. Ścieżka prowadzi nas wzdłuż meandrującej rzeki, obok strumienia Kaczeniec, aż do Stawu Olszak. To idealne miejsce na finał wycieczki – tam, wśród szumu wody, historia Mielochów wydaje się odległym, choć fascynującym snem.

❓ FAQ – Najczęściej zadawane pytania

1. Czy można wejść do wnętrza Mauzoleum Mielochów? Obecnie samo mauzoleum jest zabezpieczone płotem i niedostępne do zwiedzania od środka. Obiekt oficjalnie czeka na planowany remont, a ogrodzenie ma chronić zabytek przed dalszą dewastacją oraz zapewniać bezpieczeństwo przechodniom. Architekturę budowli można jednak wciąż podziwiać zza ogrodzenia.

2. Gdzie dokładnie znajduje się Mauzoleum? Obiekt ukryty jest na szczycie wzniesienia Biała Góra, po południowej stronie Jeziora Maltańskiego (okolice Nowego Zoo). Najlepiej kierować się leśnymi ścieżkami od strony ulicy Krańcowej lub od strony nasypu kolejki Maltanka.

3. Czy w Mauzoleum nadal spoczywają ciała rodziny Mielochów? Nie. W latach 70. XX wieku, ze względu na planowane zagospodarowanie terenów wokół Malty, przeprowadzono ekshumację. Szczątki Andrzeja, Jerzego i reszty rodziny zostały przeniesione na Cmentarz Junikowski w Poznaniu.

4. O co chodzi z legendarną „czarną różą”? To najsłynniejszy mit związany z tym miejscem. Mielochowie nie wyhodowali róży o czarnych płatkach (takie w naturze nie istnieją), lecz wyspecjalizowali się w odmianach o bardzo ciemnym, bordowym odcieniu, które w specyficznym świetle wyglądały jak czarne. Był to sukces ogrodniczy i marketingowy przedwojennego Poznania.5. Czy spacer nad Staw Olszak jest odpowiedni dla dzieci? Spacer ścieżkami Doliny Cybiny i wokół Stawu Olszak jest bezpieczny dla rodzin. Jednak eksplorację okolicznych ruin (szklarnie, willa) z małymi dziećmi odradzamy – poza ogrodzonym mauzoleum teren jest pełen niebezpiecznych niespodzianek w gęstych zaroślach.

Inne ciekawe miejsca w Poznaniu opisane przez nas

Internetowy przewodnik po Polsce

Zapraszamy do naszego Interaktywnego przewodnika po Polsce. Mapa ułatwi nawigację po naszych artykułach. Każde zaznaczone na mapie miejsce posiada aktywny link, który przeniesie was do obszernego artykułu. Fotki, historia, zabytki, legendy, godziny otwarcia muzeów, ceny biletów i wiele przydatnych wskazówek. Z mapą planowanie podróży po Polsce staje się proste. To ponad 500 opisanych dokładnie miejsc. W przypadku niektórych miast znajdziecie obszerny przewodnik. I oczywiście mnóstwo fotek, które uwielbiamy robić. Zapraszamy do podróży z nami. Mapa pozostanie zawsze jako pierwsza publikacja na naszej stronie. Będzie zawsze pod ręką. Zaglądajcie tu, ponieważ będziemy cały czas nasz przewodnik rozwijać i uaktualniać.