DolnośląskiePolska

Romański Kościół w Świerzawie- zwiedzanie w realu i w wirtualnej rzeczywistości

Kościół pod wezwaniem św. Jana Chrzciciela i św. Katarzyny Aleksandryjskiej w Świerzawie to jeden z najcenniejszych zabytków architektury romańskiej w Polsce.  Kościół po II wojnie stał w zasadzie opuszczony i bezcenne malowidła na ścianie cudem dotrwały do naszych czasów. Dzisiaj znajduje się w nim świetne muzeum i dzięki najnowszym technologiom (gogle 3D) możemy podziwiać zabytkowe malowidła.

ROMANSKI KOŚCIÓŁ W ŚWIERZAWIE

Historia kościoła

Pierwszy drewniany kościół w tym miejscu prawdopodobnie ufundował Bolesław I Wysoki. Drewniana świątynia w dokumentach wzmiankowana była już w roku 1159. W  drugiej połowie XIII wieku powstała murowany obiekt. Kościół zbudowano z kamienia łamanego z narożnikami, portalami i obudowaniem okien wykonanych z piaskowca. Długo pełnił funkcję kościoła parafialnego, ale po powstaniu nowej świątyni, kościół św. Jana Chrzciciela zdegradowano do roli kościoła filialnego, a potem cmentarnego.

W KOŚCIELE DZISIAJ MIEŚCI SIĘ MUZEUM

Burzliwe dzieje kościoła w Świerzawie

W czasie wojen husyckich solidna konstrukcja otoczona murem stała się schronieniem dla okolicznej ludności. Niestety niezbyt skutecznym, ponieważ historia skończyła się prawdziwą rzezią. W latach 1552-1654 (oraz na trzy lata: 1875-1878 r.) kościół był użytkowany przez ewangelików, którzy pozostawili po sobie drewnianą emporę z 1562 r. oraz ambonę z 1613 r (zniszczoną po II wojnie światowej).

Zabytkowy ołtarz trafił do Poznania

Po II wojnie kościół nie był użytkowany w celach sakralnych. Zabytkowe wyposażenie przeniesiono do innych kościołów. Część trafiła do muzeów. Tryptyk z roku 1498  obrazujący życie św. Katarzyny z ołtarza głównego trafił do kościoła św. Marcina w Poznaniu. Mało poznaniaków wie, jak bezcenny zabytek znajduje się w ich  kościele. Obraz na desce „Tron Łaski” z XIV wieku można podziwiać w Muzeum Narodowym we Wrocławiu. Dużo eksponatów trafiło do Muzeum Regionalnego w Jaworze oraz Wydziału Konserwacji i Restauracji Dzieł Sztuki Akademii Sztuk Pięknych w Krakowie.

ZABYTKOWY TRYPTYK ZE ŚWIERZAWY TRAFIŁ DO KOŚCIOŁA ŚW MARCINA W POZNANIU

Święta Katarzyna Aleksandryjska

Podczas najazdów husyckich została zniszczona kaplica św. Katarzyny w pobliskiej Sędziszowej. Na pamiątkę tych wydarzeń kościół w Świerzawie wzbogacił się o nową patronkę. Postać tej świętej wzbudza trochę kontrowersji, współcześni historycy podważają jej istnienie. Prawdopodobnie za podstawę legendy o Katarzynie Aleksandryjskiej posłużył życiorys Hypatii z Aleksandrii. W opowieści o świętej Katarzynie nie zabraknie okropnych fragmentów opisujących jej tortury (między innymi łamanie kołem).

Gotyckie polichromie

W roku 1976 w kościele w Świerzawie odkryto aż 5 warstw gotyckich polichromii. Na wyjątkową uwagę zasługuje motyw Drzewa Życia, pokazujący mityczne ryby, ptaki i zwierzęta. Jest to jedyne takie malowidło w Polsce. Na polichromii pojawia się również ukrzyżowanie Chrystusa, postać świętego Krzysztofa i oczywiście opisana wcześniej święta Katarzyna.

W roku 2003 udostępniono kościół indywidualnym turystom, a w roku 2005 wyremontowano wnętrze wieży (remont schodów i podłóg, zbudowanie dodatkowego drewnianego stropu), co umożliwiło oddanie wieży celom widokowym. Podczas porządkowania wnętrza i konserwacji mensy ołtarzowej w latach 1998-2001 znaleziono w sierpniu 1998 r. skrywane relikwie w kamiennym relikwiarzu, zawierającym fragment kości i zakrytym pieczęcią biskupa Kulumbacha z pogranicza bawarsko-frankońskiego.

GOTYCKIE POLICHROMIE W KOŚCIELE W ŚWIERZAWIE

Polichromie w wersji wirtualnej

To najnowsza atrakcja dostępna w muzeum od roku 2023. Zakładamy specjalne gogle i wkraczamy w świat wirtualny. W ten sposób możemy podziwiać wnętrze kościoła z rekonstruowanymi malowidłami. Dopiero teraz wyblakłe obrazy stają się czytelne i doskonale widoczne. Prawdziwa magia, która szczególnie spodoba się młodym turystom. Nasz Maks był zachwycony. Wirtualny spacer odbywa się z lektorem. Usłyszymy mnóstwo ciekawych opowieści. Ta atrakcja nie wymaga dodatkowych opłat – wystarczy bilet wstępu.

HISTORYCZNA PODRÓŻ W WIRTUALNEJ RZECZYWISTOŚCI

Zabytkowy cmentarz

Szczęście dopisało i mimo porzucenia kościoła po II wojnie udało się go uratować, ponieważ dość wcześnie pomyślano o zabezpieczeniu świątyni. Niestety nie udało się uratować zabytkowego przykościelnego cmentarza, który został zlikwidowany w latach 60. XX wieku. Płyty nagrobne przytwierdzono do muru wokół kościoła. Część epitafium pokazywana jest w przedsionku wieży kościelnej. W kaplicy i na ścianach kościoła umieszczono 12 kamiennych renesansowych epitafiów rodzin von Hoberg, von Zedlitz i von Nimptsch.

Zwiedzając Pogórze Kaczawskie korzystaliśmy ze świetnych noclegów w agroturystyce Storczykowe Wzgórze. Zapraszamy do naszego artykułu, w którym opisujemy Storczykowe Wzgórze i atrakcje w najbliższej okolicy.