PolskaDolnośląskie

Kościół Łaski w Jeleniej Górze

To najwspanialszy zabytek w Jeleniej Górze i zarazem największy i najpiękniejszy z sześciu kościołów łaski, które wybudowano w ramach umowy antrasztandzkiej. Kościół Łaski Pod Krzyżem Chrystusa – tak pierwotnie nazywał się kościół luterański wybudowany w latach 1709-18. Po II wojnie zabytek przejęło państwo i przekazuje go kościołowi katolickiemu. Dzisiaj to Kościół Podwyższenia Krzyża Świętego. Przez kilka lat był kościołem garnizonowym, dlatego często jeszcze jest tak nazywany.

kosciol garnizonowy w jeleniej gorze
Dzisiaj Kościół Podwyższenia Krzyża Świętego w Jeleniej Górze to świątynia katolicka

Informacje praktyczne

  • kościół znajduje się na ulicy 1 Maja 45, niestety w płatnej strefie parkowania
  • budowa kościoła zakończyła się w roku 1709, architektem był Martin Franz
  • budowla wzorowana jest Kościele Katarzyny Wazówny w Sztokholmie
  • po II wojnie kościół przejęli katolicy
  • kościół udostępniony jest do zwiedzania, bilet kosztuje 5 zł i 1 euro dla zagranicznych turystów (trochę nas na niesprawiedliwość zadziwiła)
zabytkowy kosciol ewangelicki
Wnętrze Kościoła Łaski w Jeleniej Górze zachwyca

Z łaski cesarza

Czasach reformacji wielu mieszkańców przeszło na luteranizm. Wiele kościołów zamieniono na zbory. Ale z czasem tendencja się odwróciła, to katolicy byli górą. W trudnych czasach o śląskich ewangelików upomniał się król szwedzki Karol XII i wynegocjował zgodę u katolickiego cesarza Józefa I na zwrot ponad 100 kościołów, a także pozwolenie na budowę 6 nowych kościołów. Stąd nazwa – kościoły z łaski cesarza.

zabytkowy kosciol ewangelicki
zabytkowy kosciol ewangelicki

Łaska cesarza nie wystarczy

Oczywiście za każdym pozwoleniem na budowę kościoła szły duże pieniądze. Zarobił cesarz, zarobił król Szwecji i jeszcze jakiś baron, który był pośrednikiem w negocjacjach. Dla mieszkańców regionu wyniszczonego przez wojny było to duże obciążenie finansowe. Jelenia Góra była wtedy zamożnym miastem, stąd pozwolenie i budowa okazałego kościoła. Kościoły łaski zbudowano jeszcze w Cieszynie,  Kamiennej Górze, Kożuchowie, Miliczu i Żaganiu. Jednak żadna z tych budowli nie może się równać z kościołem łaski w Jeleniej Górze.

zabytkowy kosciol ewangelicki
zabytkowy kosciol

Kopia kościoła ze Sztokholmu

Mieszkańcy zrobili jeszcze jeden miły gest w stronę króla Szwecji. W Jeleniej Górze powstał kościół wzorowany na świątyni w Sztokholmie. Szwedzi mieli szczęście. Oryginał spłonął doszczętnie podczas pożaru w roku 1990. Nie było planów do odbudowy kościoła. Wizyta i dokładne pomiary dokonane przez szwedzkich architektów pozwoliły zabytek odbudować.

zabytkowy kosciol ewangelicki

Tragiczna śmierć podczas nabożeństwa

Olbrzymie wrażenie robi ambona. Pochodzi z roku 1717 i została wykonana z jednego bloku piaskowca. Piękna ambona stała się niestety sceną tragicznych wydarzeń.  W roku 1745 podczas nabożeństwa w kościół uderzył piorun i doprowadził do zerwania liny podtrzymującej daszek ambony, który spadając, zabił pastora. Na południowej elewacji świątyni jest zachowane epitafium pastora z wizerunkiem pioruna uderzającego w ambonę. Kościół posiada 4020 miejsc siedzących, drugie tyle osób miejsc stojących. To najlepiej pokazuje z jak dużą budowlą mamy do czynienia. Ale rozmach i przepych był wpisany w plany budowy.

zabytkowy kosciol ewangelicki
Zabytkowa ambona w Kościele Łaski
zabytkowy kosciol ewangelicki

Cmentarz i lapidarium

Obok kościoła łaski w Jeleniej Górze powstał cmentarz, w którym znajduje się 19 kaplic grobowych patrycjatu miejskiego.  Powstały w latach 1717–1770 w  okresie ożywionego handlu lnem. W ostatnich latach trafiło tu mnóstwo tablic nagrobnych z innych cmentarzy w regionie. Powstało wspaniałe lapidarium. Jednym z częstych motywów sztuki baroku było pojęcie Vanitas – rozumiane jako marność świata doczesnego. Podkreślano w ten sposób niestałość ziemskiego życia, doczesnych dóbr i uciech.

lapidarium w jeleniej gorze

Czaski, szkielety i śmierć

Ulubionym symbolem tego pojęcia była czaszka. Na cmentarzach bardzo często pojawiała się śmierć pod postacią kościotrupa. Odważniejsi artyści sięgali nawet po wizerunki rozkładających się ludzkich ciał. Z perspektywy naszych czasów i tysiąca filmów grozy, które mają tylko jeden cel – straszyć widza, te płaskorzeźby wywołują raczej uśmiech. Zwiedzając kościoły i stare cmentarze zaczęliśmy na takie stwory mówić – przyjemniaczki. Lapidarium pełni funkcję parku miejskiego. Wstęp jest bezpłatny.

lapidarium smierc
zabytkowy kosciol w jeleniej gorze
zabytkowy kosciol